Een op de vijf mensen in Nederland heeft een depressie, een psychisch probleem waar wereldwijd tientallen miljoenen mensen mee te maken hebben. 

In Nederland lijken depressies het vaakst voor te komen op middelbare leeftijd. Eén op de tien 40- tot 50-jarigen geeft aan depressief te zijn of te zijn geweest. 

Depressie is een verschijnsel die je emoties, gedachten en gedrag negatief beïnvloedt. Je voelt je neerslachtig en verliest je interesse in dingen die je vroeger waardeerde. 

Depressie kan zich uiten in veranderingen in eetlust, slapeloosheid, minder activiteit, problemen met denken, focussen en beslissingen nemen tot zelfmoordgedachten. Ook al zijn er medicijnen en traditionele gesprekstherapieën voor depressie, veel mensen worstelen er nog steeds mee. 

‘Natuurlijke’ behandelingen krijgen steeds meer aandacht. Eén natuurlijke behandeling heeft de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekregen: 

Zwemmen in koud water

Jezelf onderdompelen in koud water, zoals de zee, een zwembad of een koude douche, kan de symptomen van depressie helpen verlichten, wat in eerste instantie ongewoon lijkt wellicht. 

Dit artikel gaat dieper in op de voordelen van zwemmen in koud water.

Wat is zwemmen in koud water precies?

Koudwater zwemmen is zwemmen in water dat aanzienlijk kouder is dan normaal. De temperatuur varieert van 5 tot 15 graden Celsius, waardoor het veel kouder is dan het typische zwembadtemperatuur van 27 tot 36 graden Celsius.

Hoe helpt zwemmen in koud water bij depressie?

Er zijn aanwijzingen dat zwemmen in ijskoud water depressieve symptomen kan verlichten. Hier zijn enkele manieren waarop deze ‘interventie’ kan helpen bij de behandeling van depressie:

1. Verbetert de stemming en vermindert stress

Wanneer je in koud water zwemt, wordt je nervus vagus gestimuleerd. De nervus vagus is een van de zenuwen die veel zenuwbanen heeft naar het hart.

Deze zenuw is onder andere betrokken bij de regulering van de hartslag, wat belangrijk is om goed te reageren op veranderende situaties, en het helpt ook met het ontspannen nadat je gestrest bent geweest

Een betere ‘vagale’ functie betekent snellere ontspanning en minder spanning. Wanneer deze zenuw niet goed functioneert, kan dit op den duur tot gezondheidsproblemen zoals depressie en angst leiden.

Sommige studies wijzen erop dat een verfrissende duik in koud water de werking van het sympathische (vechten of vluchten) en parasympathische (rusten en verteren) deel van het zenuwstelsel weer in balans kan brengen. Dit kan mensen met een depressie (maar ook andere ziekten) helpen zich beter te voelen.

Onderdompeling in koud water stimuleert ook het vrijkomen van feel-good hormomen.

Onderdompeling in koud water stimuleert ook het vrijkomen van feel-good hormomen in de hersenen, waaronder dopamine, endorfine en noradrenaline, die op hun beurt een gelukkig gevoel stimuleren, zenuwen kalmeren en pijn verlichten. 

Als je een koude duik neemt, zullen deze hormonen toenemen, waardoor je je opgewekter en minder depressief voelt. Noradrenaline vermindert ook ontstekingen, wat ook kan helpen bij psychische problemen zoals depressie en angst.

2. Verbetert de slaapkwaliteit

Slapeloosheid is een van de kenmerken van depressie. Sommige onderzoeken tonen aan dat onderdompeling in koud water (CWI) mensen helpt beter te slapen. De moeite waard dus om verder te onderzoeken.

Omdat het het autonome zenuwstelsel wakker schudt, kan koel water lichaam en geest kalmeren. Dit kan zijn omdat het autonome zenuwstelsel kan worden gekalmeerd door blootstelling aan koud water. Hierdoor kun je je minder angstig en rustiger voelen, waardoor je beter kunt slapen.

Cortisol, het belangrijkste stresshormoon van het lichaam, daalt als je regelmatig tijd doorbrengt in koud water, wat je kan helpen om beter te slapen. 

De koudwaterschok veroorzaakt de “vecht- of vluchtreactie” in het lichaam, wat leidt tot het vrijkomen van verschillende stresshormonen, waaronder cortisol. Cortisol is een hormoon dat vrijkomt als reactie op stress en helpt het lichaam om te gaan met de stressfactor. In kleine doses is cortisol heilzaam en helpt het lichaam om met stress om te gaan.

Regelmatig in koud water baden kan niet alleen korte, maar ook langetermijnveranderingen in het stressresponssysteem van je lichaam teweegbrengen. Op termijn went het lichaam aan het koude water, en de veranderingen die optreden tijdens de koudeschokreactie zijn dan minder heftig. 

Uiteindelijk kan deze aanpassing ervoor zorgen dat het lichaam in mindere mate reageert op stress en dat de cortisolspiegels dalen.

Het verminderen van de hoeveelheid cortisol in het lichaam kan mensen helpen rustiger te slapen en verfrist wakker te worden. Dit komt omdat het stresshormoon de normale slaapgewoonten of de natuurlijke slaapcyclus van het lichaam dan minder verstoort.

3. Verbetert immuunsysteem

Problemen met het immuunsysteem en depressie hangen sterk samen. Er zijn diverse factoren die bepalend zijn voor de werking van ons immuunsysteem, zoals slaap, stress, voeding en sociale interacties

Helaas zorgt depressie er vaak voor dat mensen zich meer gestrest voelen, hun eet- en slaappatroon veranderen en zich terugtrekken van anderen. Deze variabelen zijn dus met elkaar verbonden.

Bewijs dat stress, depressie en immuunfunctie met elkaar in verband brengt, is in veel onderzoeken gevonden. De resultaten van één onderzoek bevestigden wat al was gevonden:

Chronische stress bij muizen leidde tot een immuunrespons gekenmerkt door het vrijkomen van ontstekingseiwitten, waardoor bepaalde delen van de hersenen krimpten en minder snel reageerden, wat op zijn beurt leidde tot algemeen depressief gedrag. 

Resultaten van veel onderzoeken wijzen dus op een sterk verband tussen stress, hoe goed het immuunsysteem werkt en psychische aandoeningen.

Het onderzoek naar de invloed van koud water op het immuunsysteem is ook behoorlijk uitgebreid. Een reactie van het lichaam op de abrupte temperatuurverandering zorgt ervoor dat koud water het lichaam helpt meer witte bloedcellen aan te maken. 

Dit verklaart waarom regelmatige koudwaterduikers een lager risico lopen om ziek te worden.

Een van de manieren waarop het lichaam leert om zijn verdediging in de loop van de tijd te activeren, is door zich aan te passen aan nieuwe omgevingen. Dit verklaart waarom regelmatige koudwaterduikers een lager risico lopen om ziek te worden, omdat hun immuunsysteem is getraind om zich aan te passen aan de veranderende omstandigheden van het water.

4. Sociale steun

Zwemmen in koud water kan mensen samenbrengen en een gevoel van verbondenheid bevorderen. 

Zwemmen in ijskoud water met andere mensen kan helpen een gevoel van gedeelde ervaring en kameraadschap te creëren, die beide gunstig kunnen zijn bij het verminderen van gevoelens van eenzaamheid en depressie. 

Studies hebben aangetoond dat groepsactiviteiten goed zijn voor de geestelijke gezondheid van mensen en het hebben van een sociaal ondersteuningssysteem om mensen te inspireren en te motiveren kan die effecten nog sterker maken.

5. Vermindert ontstekingen

Depressie kan ontstaan als gevolg van neuro-inflammatoire veranderingen in de hersenen

Experimenten op dieren hebben aangetoond dat hersengebieden met abnormaal hoge concentraties van een stof genaamd TNF, zoals de hippocampus en het striatum, worden geassocieerd met gestresste en depressieve toestanden

Volgens een studie uit 2016 van Costello en zijn collega’s heeft zwemmen in koud water ontstekingsremmende effecten

6. Het is een vorm van exposure-therapie

Een zwemuitdaging in koud water voltooien die zowel fysiek als mentaal belastend is, is een uitstekende vorm van exposure therapie

Oefening moedigt je aan om jezelf geleidelijk in steeds meer situaties te brengen die je een slecht gevoel geven.

Jezelf keer op keer onderdompelen in koud water kan je helpen wennen aan ongemakkelijke gevoelens en je sterker maken. Dit kan je helpen meer vertrouwen te krijgen in je vermogen om met stress om te gaan, waardoor de symptomen van depressie en angst die vaak door stress worden veroorzaakt, verminderen.

Conclusie

Zwemmen in koud water lijkt misschien een ongebruikelijke manier om depressie te behandelen, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat het nuttig kan zijn voor de behandeling van de aandoening en de symptomen ervan. 

Zwemmen in ijskoud water heeft verschillende gezondheidsvoordelen die nuttig kunnen zijn voor mensen die worstelen met depressie. Enkele van de voordelen zijn onder meer een betere nachtrust, een gelukkiger gevoel en beter omgaan met stress

Zwemmen in koud water kan dus een goede manier zijn om niet alleen de fysieke maar ook de mentale gezondheid te verbeteren. Waarom test je deze theorie niet zelf door jezelf onder te dompelen in ijskoud water, zoals de zee of een bad gevuld met ijskoud water, en te zien hoe dit je gemoedstoestand beïnvloedt?

Ik heb persoonlijk nog nooit iemand depressief uit het water zien komen na een koude duik. Integendeel!


Depressiviteit verder aanpakken?

Wil je depressiviteit verder aanpakken? Zoek dan een goede life coach of ga voor nlp coaching. Zonder medicijnen? Lees dan:

Beste Antidepressiva Zonder Bijwerkingen: Natuurlijke Antidepressiva

Beste antidepressiva zonder bijwerkingen

Effecten hartcoherentie training op depressie

Of volg een hartcoherentie training en ervaar deze wetenschappelijk bewezen methode tegen depressie:

Effecten hartcoherentie training 11500 particpanten

Referenties

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1570677X21001283

https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/04/meer-dan-1-miljoen-nederlanders-had-depressie

https://discovermonk.com/blogs/blog/mental-health-benefits-of-cold-water-therapy

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8891513/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22141210/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7417678/

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6658985/#:~:text=Inflammatory%20changes%20in%20the%20brain,symptoms%20(49%2C%2050).

https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD010789.pub2/information#CD010789-cr-0006

(Visited 926 times, 1 visits today)